Speuren naar explosieven op Pleisterplaats

SOESTERBERG Bouwen in een gebied waarvan vaststaat dat het in de oorlog bombardementen te verwerken heeft gekregen vergt een grondig onderzoek naar de aanwezigheid van niet ontplofte explosieven uit de Tweede Wereldoorlog. Die zouden ook nog in de grond kunnen zitten op de plek waar de Pleisterplaats Soesterberg is gesitueerd, een café-restaurant als huiskamer en een spelbos aan de rand van Park Vliegbasis Soesterberg. Daarom verrichten daar nu medewerkers van AVG Explosieven Opsporing Nederland uit het Brabantse Waalwijk onderzoek. 

Jan van Steendelaar 

Regelmatig komt men bij grondwerkzaamheden voor bijvoorbeeld woningbouw vooral in gebieden die in de Tweede Wereldoorlog letterlijk onder vuur lagen niet ontplofte explosieven tegen, maar ook in gebieden die niet verdacht zijn. Ook daar gaat het meestal om overblijfselen van de oorlog.

Pleisterplaats Soesterberg wordt gerealiseerd aan de rand van de vliegbasis Soesterberg, waar de gemeente natuur, spelen, recreëren, militaire cultuurgeschiedenis en horeca wil laten samenkomen. Bovendien wordt een fietspad aangelegd vanaf de Batenburgweg over de vliegbasis en aansluitend op het Soester Hoogt. Toen de vliegbasis nog in gebruik was, was het terrein niet toegankelijk. Fietsers moesten daardoor flink omrijden via de provinciale wegen. Het nieuwe fietspad maakt de fietsroute tussen Soesterberg en Soest ruim een kilometer korter.

Omdat het gebied explosieven-verdacht is, verricht AVG, sinds 1999 werkzaam op het gebied van opsporen van conventionele explosieven, er nu een verkennend bodemonderzoek. Dat is in dit geval verplicht omdat het een locatie voor bedrijfshuisvesting betreft. Voordat AVG aan de slag gaat raadpleegt het ten bate van het vooronderzoek diverse bronnen, zoals het gemeentearchief, internationale luchtfotoarchieven, het NIOD en The National Archives in Londen. De beschikbare feiten worden geanalyseerd en geverifieerd, met als doel om te bepalen of er mogelijk explosieven in het projectgebied aanwezig zijn.

In Soesterberg wordt het onderzoek uitgevoerd door onder meer oppervlaktedetectie met een magnetometer tot een maximaal meetbereik van 4,5 meter diep. Hierdoor wordt gecontroleerd of er zich geen verdacht object in de ondergrond bevindt. Tot nu toe zijn er geen explosieven gevonden. Uit het vooronderzoek is gebleken dat de locatie Batenburgweg verdacht is op afwerpmunitie, net al veel van de overige gebieden op de voormalige vliegbasis.

De Duitsers hebben jarenlang vrij ongestoord het vliegveld kunnen gebruiken voor hun zwaardere toestellen. Tot 1944 werden er sporadisch bombardementen op het vliegveld uitgevoerd. Pas begin 1944 besloten de geallieerde luchtstrijdkrachten tot intensieve aanvallen. Het resultaat was dat op 8 maart 1944 het vliegveld door een zwaar Amerikaanse bombardement tijdelijk buiten gebruik raakte. Na nieuwe hevige bombardementen op 15 augustus en 3 september 1944 ontruimde de Luftwaffe een deel van het vliegveld. De Duitsers verlieten het op 11 april 1945 definitief maar niet zonder eerst nog de startbanen en een deel van de infrastructuur te hebben vernield.