Eindelijk monument voor Britse slachtoffers van explosie in 1945 aan Jachthuislaan in Soest

SOEST Op 10 mei 1945 vond een fatale explosie plaats bij de ontwapening van Duitse militairen door soldaten van de Britse Polar Bears van het Leicestershire Regiment. Nabij de plek van het drama werd zondag 10 mei een herdenkingsmonument onthuld aan de Jachthuislaan dat herinnert aan die tragedie van exact 81 jaar geleden, waarbij dertien Britse militairen omkwamen.

Door Peter Beijer

De plechtigheid is het ideale slotstuk van jarenlang historisch onderzoek naar de explosie van 10 mei 1945. Stichting Legerplaats Soesterberg 1939-1945 schreef dertien jaar geleden een artikel over de bewuste onheilsdag. Ook amateurhistoricus Meindert Tepper deed onderzoek naar de gebeurtenissen van 10 mei 1945. Hij heeft de graven, in Hilversum, van de omgekomen soldaten geadopteerd. ,,Ik wil de gesneuvelde Polar Bears een gezicht geven.”

EXACTE LOCATIE ACHERHAALD 

Bestuurslid Richard de Mos van de Stichting Legerplaats Soesterberg 1939-1945: ,, Dat we de exacte locatie hebben kunnen achterhalen was een belangrijke stap. We hebben weleens een balletje opgegooid voor een monument, maar het kwam nooit echt van de grond. Dat had ook te maken met de toenmalige eigenaren van het terrein en het feit dat wij niet precies wisten hoe je zoiets voor elkaar krijgt. Gelukkig heeft Henk Dijkink wel het doorzettingsvermogen en de juiste contacten gehad om dit monument mogelijk te maken.” Dijkink woont dicht bij de Jachthuislaan. Hij raakte vorig jaar onder de indruk van het verhaal dat hij tijdens een lezing hoorde. Hij ondernam actie en zorgde dat de onheilsplek niet langer anoniem bleef.

NOODLOT VIJF DAGEN NA DE BEVRIJDING

Het ontwapenen van Duitse soldaten vond plaats op de weides tussen de Biltseweg en de Koninginnelaan (de Jachthuislaan is pas decennia later aangelegd). De militairen hadden meegevochten in Normandië. Vijf dagen na de bevrijding sloeg het noodlot alsnog voor hen toe. De berg met ingezamelde uitrustingsstukken, wapens en munitie ontplofte door onbekende oorzaak. Dertien Polar Bears kwamen om het leven. Het incident raakte in een nevel van vergetelheid en in de geschiedschrijving was onduidelijkheid ontstaan over de locatie. Volgens De Mos was dat juist één van de redenen om dertien jaar geleden het verhaal opnieuw onder de aandacht te brengen. ,,Onze doelstelling was om de locatie en het verhaal weer vast te leggen.”

KLEINDOCHTERS BIJ HERDENKING 

De herdenking van zondag begon bij Museum Soest, waar genodigden werden ontvangen. Daarna vertrok een colonne met personenbusjes en militaire voertuigen naar de Jachthuislaan. Onder de aanwezigen ook Sharron Willbond en Mandy Sansom, kleindochters van Samuel Onion, één van de dertien slachtoffers. 

THE LAST POST VOOR SLACHTOFFERS

De onthulling werd georganiseerd door Stichting Comité 4 en 5 mei Soest-Soesterberg. Locoburgemeester Karin Scholten, Meindert Tipper en Henk Dijkink spraken tijdens de ceremonie. De namen van ‘de dertien’ werden voorgelezen. Jurre van der Molen blies The Last Post. Vervolgens was er een minuut stilte en werden er bloemen en kransen gelegd. 

De nabestaanden bezochten de exacte plek van de explosie in het weiland, een plek die nog altijd zichtbaar is in het landschap. ,,In de kuil groeien boterbloemen”, vertelt De Mos. ,,Als je goed kijkt, zie je exact waar het gebeurd is.”

LEST WE FORGET-GEDACHTENGOED

Een in Soest woonachtige, Engelse vrouw, wiens broer in de oorlog in Nederland had gevochten, sprak haar dankbaarheid uit richting de initiatiefnemers. Dat Nederlanders het ‘Lest we Forget-gedachtengoed’ hooghouden deed haar veel.