Kansen voor aardwarmte in de provincie Utrecht

AMERSFOORT In de provincie Utrecht lijken er kansen te zijn voor aardwarmte, ook geothermie genoemd, in de regio’s Veenendaal en Amersfoort. Dat blijkt uit twee onderzoeken die gedaan zijn; één onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de Regio Amersfoort, voor het andere onderzoek was provincie Utrecht de opdrachtgever. Geothermie kan een bijdrage leveren aan een duurzame warmtetransitie. 

Geothermie of aardwarmte is warmte uit de aarde, die gebruikt kan worden voor de verwarming van gebouwen. Het is een duurzame bron met een relatief hoge temperatuur, waardoor hij ook geschikt is voor oudere, minder goed geïsoleerde woningen. Toch kan er niet overal gebruikt van worden gemaakt. Niet alleen moet de ondergrond geschikt zijn (dat is nu in kaart gebracht), er moet ook een warmtenet zijn aangelegd of aangelegd kunnen worden. Om een geothermiebron rendabel te kunnen exploiteren moeten er voldoende gebouwen op aangesloten kunnen worden die het liefst dicht bij elkaar staan. 

ONDERZOEKEN

De onderzoeken die uitgevoerd zijn vullen elkaar aan. Het onderzoek van de provincie Utrecht onderzocht voor de hele provincie of de ondergrond geschikt is voor geothermie en voor de mogelijkheid om warmte op te slaan. De kenmerken van de diepe ondergrond (bijvoorbeeld zandsteen of kleisteen) bepalen of de warmte die zich daar bevindt naar de oppervlakte gehaald kan worden. Hiervoor moet het warme water goed door de ondergrond kunnen stromen, en dat kan niet in alle ondergrondse lagen. We definiëren diepe ondergrond in dit verband vanaf 500 meter tot vier kilometer diepte. Daarnaast zijn er beperkingen, zoals in bijvoorbeeld Natura2000- en grondwaterbeschermingsgebieden. De provincie Utrecht heeft dit onderzoek laten uitvoeren omdat geothermie een duurzame warmtebron is en er in de provincie maar weinig andere duurzame warmtebronnen zijn.

Het Amersfoortse onderzoek richtte zich vooral op de haalbaarheid van geothermie in het gebied rondom Amersfoort. Daarbij is ook uitgezocht of er een match is tussen de warmtevraag en het aanbod van warmte in de diepe ondergrond. 

RESULTATEN

Het provincie-onderzoek levert vijf gebieden op waar per locatie met behulp van geothermie naar verwachting circa 2-18 MW warmte opgewekt kan worden. Die gebieden liggen onder andere in de omgeving van Veenendaal, in het gebied Soest/Amersfoort en in het gebied Amersfoort/Leusden. In deze gebieden schetst het onderzoek ruimte voor meerdere doubletten. Een doublet is een combinatie van twee boringen waarbij met de ene warm water uit de ondergrond wordt gepompt om gebouwen mee te verwarmen. Het afgekoelde water wordt via het andere boorgat weer teruggebracht in dezelfde aardlaag. Beide onderzoeken benadrukken dat de ondergrond complex is en dat daar nog veel onzekerheden zijn. Door deze onzekerheden zijn er tussen de uitkomsten van beide studies verschillen in de te verwachten warmteopbrengst op lokale schaal, maar het regionale beeld is gelijk. 

INFORMATIEBASIS

Het is lastig te bepalen hoeveel woningen in theorie verwarmd kunnen worden met 2-18 MW warmte. Gemiddeld is 10 MW voldoende om 5000 woningen te verwarmen. Dat aantal is sterk afhankelijk van de mate waarin de woningen geïsoleerd zijn en van de temperatuur die de bron kan leveren. Bij goed geïsoleerde woningen is een lagere temperatuur nodig en kan dat aantal hoger liggen. De resultaten van de onderzoeken dienen als informatiebasis voor de provincie, gemeenten en partners in de warmtetransitie. Er is nog geen besluit over realisatie of locatiekeuze. Partijen die een warmteproject met geothermie willen uitvoeren, moeten zelf nader onderzoek doen naar de uitwerking, de haalbaarheid en aansluiting op het elektriciteitsnet. Ook moeten zij de benodigde vergunningen aanvragen.