Hoeveel bos heeft de gemeente Baarn in eigendom? Per Insinger geeft zelf het antwoord. ,,Nul vierkante meter. Waarom? Omdat het te duur is. Soest heeft wel stukken bos in bezit en dat betekent een flinke post op de begroting. Dat moet betaald worden uit de belastingopbrengsten. Ruim 350 hectare bos bezit onze familie. Dat stellen we gratis open voor het publiek. Iedereen kan er elke dag van genieten. Het is toch een illusie om te denken dat daar geen enorme bedragen voor nodig zijn.”

Per Insinger geeft weinig interviews. Hij wil nu graag de tijd hebben om van a tot z uit te leggen hoe de vork in de steel zit. Een korte vraag belicht maar een stukje. Het pakt regelmatig verkeerd uit. Moet hij vechten tegen het imago van een rijk man die ook nog eens goed verdient aan de natuur. Voor de Soester Courant/Baarnsche Courant maakt hij een uitzondering.

Ook omdat er volgens hem iets te vieren is. De gemeenteraad van Baarn erkent dat er economische dragers nodig zijn om een landgoed in stand te houden. De erkenning zit in de vaststelling van het voorontwerpbestemmingsplan Soestdijk, Insingers directe buren. Landgoedeigenaresse Maya Meijer Bergmans krijgt toestemming om tien appartementengebouwen te realiseren en een hotel om haar landgoed Soestdijk toekomst bestendig te maken.

IN MIJN EENTJE Jaloers is misschien het verkeerde woord, maar Insinger vecht al tien jaar voor dezelfde erkenning. ,,Het moet gezegd worden, zij slaagt er nu in enkele jaren in om de politiek te overtuigen. Maar, ze heeft een groot concern achter zich en een enorme marketingmachine. Ik doe alles in mijn eentje.”

Wat hem ook wat minder zint is dat ze zich de MeyerBergman Erfgoed Groep noemen. Insinger: ,,Soestdijk is gewoon particulier eigendom van Ton en Maya Meijer. Twee hardwerkende, intelligente mensen die groot zijn geworden door onroerend goed te kopen, op te knappen en door te verkopen. Dat is heel wat anders dan mijn familie. Het landgoed is al 160 jaar in ons bezit. We willen het doorgeven aan de volgende generatie en het openhouden voor het publiek. Gratis!"

,,Bij Maya moet je een kaartje kopen om te parkeren voor vijf euro, daarna een toegangskaartje voor vijf euro. En dan mag je alleen de tuin binnen. Nee niet het bos in, dat is afgesloten."

Landgoed Pijnenburg kent weinig afrasteringen. De parktuin rondom zijn huis aan de Biltseweg is echt privé en de uitlaatplaatsen voor commerciële hondenuitlaatdiensten zijn omheind.

LETTERZETTERS Vroeger verpachtten zijn grootvader en vader land aan kleine keuterboeren en zorgden de houtproducties voor opbrengsten. Toen Per Insinger het landgoed in 2008 van zijn vader overnam was daar niks meer van over. De keuterboertjes waren naar de polder gegaan om grote bedrijven te bouwen, om zo te overleven. De houtproductie zakte in elkaar en de letterzetter gaf bijna de genadeslag. Overal in Nederland, ook op Pijnenburg, is met name het dennenhout ernstig aangetast.

HONDENUITLAATDIENSTEN Eigenlijk was Pijenburg bijna failliet. Per Insinger waagde toch een poging, kwam terug uit Amerika en ging onverdroten aan de slag met een bedrijfsmatige aanpak. Er moest een stuk worden verkocht om tenminste wat inkomsten te generen en vervolgens werden de huisjes op het landgoed stuk voor stuk opgeknapt. Daardoor konden ze beter worden verhuurd. Bewoners van de Sherpa komen in het kader van een dagbestedingsproject, maar dat is een goede doelenproject dat eerder geld kost dan dat het wat opbrengt. Daarnaast biedt Insinger sinds enkele jaren onderdak aan de hondenuitlaatdiensten.

Insinger: ,,Daar moest iets voor gebeuren. Veertien honden in één keer in het bos. Daar zit de wandelaar niet op te wachten, de mountainbiker niet, de familie met kleine kinderen en het echtpaar die hun kleine Chiwawa aan het uitlaten is, ook niet. Ik probeer het dan maar te reguleren."

Pijnenburg bestaat uit twee forse percelen: eentje parallel aan de Biltseweg achter Soestdijk en tussen Soestdijk en restaurant Kievitsdal aan de Hilversumsestraatweg. Ook hier was regulering nodig. De recreatieve druk werd veel te groot. De Biltseweg is voornamelijk voor de wandelaars. Bij Kievitsdal en omgeving is ook een mountainbike route en een paardenroute.

Op tafel ligt niet geheel toevallig het grote onderzoeksrapport van Witteveen en Bos uit 2015 naar de particuliere instandhouding van historische buitenplaatsen. Onder de kop “In stand houden loont” wordt nut en noodzaak beschreven.

PANNENKOEKEN ,,Steeds meer mensen vinden het heerlijk om hier te recreëren. Ze genieten van de schone lucht en de prachtige natuur. Neem nu Lage Vuursche waar je heerlijke pannenkoeken kunt eten. Maar zet de restaurants op een industrieterrein, laat ze dezelfde pannenkoeken bakken, het zal gegarandeerd veel minder druk zijn. Wist u dat de ozb van huizen die alleen al uitkijken op een natuurgebied hoger zijn dan vergelijkbare woningen in een gewone straat. Dat is winst voor de gemeenten.

Paul Snabel van het Sociaal en Cultuur Planbureau verwoordde het eens als volgt: “De uitstraling van Buitenplaatsen is enorm. Het creëert een wereld waarin mensen graag verblijven. Buitenplaatsen kosten geld maar hebben ook enorme voordelen voor de samenleving.”

Insinger vraagt de gemeente om medewerking. ,,Faciliteer me. Help me om het landgoed overeind te houden. Want één ding heeft het verleden bewezen, als het wordt verkocht, versnippert het enorm. Tussen die kleine stukjes komen huizenhoge hekken. Niks meer maatschappelijk genieten."

THEEHUIS ,,Met die kennis ben ik acht jaar geleden met de gemeente gaan praten. Ze erkent het. Maar een hotel mag ik niet bouwen, woningen zijn verboden, een golfclub kan niet. Toen heb ik gezegd: draai het om, wat mag dan wel. Nou daar kwam een klein theehuis uit. Dat was vier jaar geleden en net heeft de Raad van State uitspraak gedaan in een zaak die tegen de gemeente Baarn was aangespannen. Er moet een aanpassing komen, een zogenoemde bestuurlijke lus, daarna hoop ik dat er een rechtsgeldig besluit is."

De raad heeft wethouder Erwin Jansma al gevraagd wat er moet gebeuren na Soestdijk. Het gelijkheidsbeginsel zal van toepassing zijn dus er zal moeten worden gesproken met de buurman van het paleis. Insinger: “Het voorontwerp is een belangrijke, maar eerste stap. Ik blijf het volgen het heeft nog een lange weg te gaan. Maar, er is een besluit en dat heeft natuurlijk consequenties. Ik heb dit alleen vol kunnen houden doordat ik volhardend ben en geduld heb.”

GEEN FIETSPAD Het afsluiten van het landgoed blijft in het nieuws tot grote ergernis van Per Insinger. ,,Ik sluit geen fietspad af, want er is geen fietspad. We hebben het over een pad voor wandelaars. Er is ook nooit gedoogd dat er gefietst wordt. Het landgoed is en blijft opengesteld voor wandelaars. Ik moet nu maatregelen nemen om de natuur in stand te houden. Insinger kan er niet over uit. Stelt zijn familie het landgoed al 160 jaar jaar open voor bezoekers, zijn er nu allerlei acties waarin hij in een kwaad daglicht wordt gesteld. Hij verdenkt een klein groepje volhardende fietsers van het verdraaien van de werkelijkheid, nadat hij een hek plaatste om wielrijders te mijden.

,,Het kon echt niet meer. Vroeger peddelden wel eens wat mensen door het bos. Nu zijn er hordes mountainbikers, elektrische fietsen. Hele gezinnen met jonge kinderen, snelfietsers die 45 kilometer per uur halen. Dit deel van het landgoed is heel bewust een wandelgebied."

Hij wil best een oplossing zoeken, maar dan zal Staatsbosbeheer moeten meewerken. Die zou zijn bezoekers toegang moeten verlenen over zijn eigen paden en niet die de buren. Na het verpachten van Buiten in de Kuil is het veel drukker geworden. Insinger: ,,Vroeger was daar en houthakkersfeest voor het dorp met hooguit tweeduizend bezoekers. Nu komen er 25.000 mensen op af. Iedereen ziet de druk op de natuur toenemen. Ik moet maatregelen nemen. Honderd meter verder, op de grens van Soestdijk en Pijnenburg ligt een openbare weg en aan de andere kant, over het Nonnenlaantje, daar kun je ook een fietspad maken. Maar, dan zegt Staatsbosbeheer dat ze geen fietsers door kwetsbaar gebied willen. Net of mijn terrein tien meter er naast geen kwetsbare gebieden kent."

HISTORIE In 1650 zijn Buitenplaats Pijnenburg en Paleis Soestdijk gebouwd. Pijnenburg is een ontwerp van architect Philips Vingboons. Het lijkt op een grachtenpand. In 1860 kwam het landgoed in handen van Herman Albrecht Insinger uit Amsterdam. Zijn echtgenote overleed acht jaar later op 38-jarige leeftijd aan tuberculose. Van de zeven kinderen die met Insinger achterbleven, overleden er drie ook aan tuberculose,

Herman Insinger vertrok verbitterd naar Parijs, zodat Pijnenburg rond de eeuwwisseling praktisch onbewoond was. Uiteindelijk was het kleinzoon Edmond Herman Deodatus Insinger die tot zijn overlijden in 1951 het landgoed beheerde.

De vader van de huidige eigenaar, Odo Insinger nam de verantwoording over. Hij overleed op 16 oktober 2008 op Pijnenburg, het huis waar hij 90 jaar eerder geboren was. Daarna nam zijn zoon zijn intrek op de buitenplaats. Hij is eigenaar van het huis en het omliggende park en deelt het eigendom van het deel van het landgoed met zijn zuster Cecile Endtz-Insinger.

Het landgoed is vrijwel geheel opengesteld op de 'Binnenplaats', het huis met omringende park na. Jaarlijks verwelkomt Pijnenburg ongeveer 700.000 bezoekers te voet, te paard of op de fiets.

Eugene Leenders

Baarnsche Courant
Foto: Baarnsche Courant
Groen is het natuurgebied dat eigendom is van de familie Insinger. Het is ruim twee keer zo groot als het landgoed Soestdijk (oranje).
Baarnsche Courant
Foto: Baarnsche Courant
In 1860 is zowel Buitenplaats Pijnenburg als Paleis Soestdijk gebouwd. De percelen liggen tegen elkaar.