Oud-personeel Paleis Soestdijk woont al jaren in huizen van de prinsessen

Wie dertig jaar op Paleis Soestdijk heeft rondgelopen, zoals timmerman Jan van Luijtelaar deed, bouwt een band op met de plek die verder gaat dan alleen een baan. Uit journalistiek onderzoek van het AD blijkt dat Van Luijtelaar, en ook oud-tuinbaas Henk Regterschot, nog altijd wonen in woningen die eigendom zijn van de prinsessen Beatrix, Margriet en Irene. De koninklijke familie bezit in en rond Baarn en Soest namelijk niet alleen grote stukken grond, maar ook meerdere woonhuizen, veelal bewoond door mensen die ooit voor het paleis werkten.

Een rietgedekt landhuis aan de Torenlaan
Van Luijtelaar woont in een rietgedekt landhuis aan de Torenlaan in Baarn, niet ver van het landgoed waar hij zijn hele werkzame leven doorbracht. Het onderhoud van de woning wordt grotendeels geregeld door ‘t Schoutenhuis uit Woudenberg, de rentmeesterij die de belangen van de koninklijke familie behartigt. Bewoners zijn zelf verantwoordelijk voor de tuin. Over de precieze huurvoorwaarden houden beide partijen de kaarten tegen de borst: Van Luijtelaar reageert er met een knipoog op dat “alleen de regen en de zon gratis” zijn, terwijl rentmeester Wilbert Nijlant uit privacyoverwegingen geen verdere details wil delen.

Dat oud-medewerkers op deze manier verbonden blijven aan het landgoed, past bij een gewoonte die al decennia bestaat rond Soestdijk. Terwijl het hoofdgebouw zelf in transitie is en stapsgewijs wordt gerenoveerd, blijft het wonen in de bijgebouwen en landhuizen op het uitgestrekte landgoed een minder zichtbaar, maar hardnekkig onderdeel van de geschiedenis van de plek.

Meer dan alleen een baan
Voor wie zich afvraagt hoe dat precies werkt: de prinsessen erfden na de dood van prins Bernhard en koningin Juliana een aanzienlijk deel van het onroerend goed rond Soestdijk, inclusief losstaande woningen die oorspronkelijk waren bedoeld voor personeel dat op of nabij het landgoed werkte. In plaats van die huizen te verkopen, bleven ze in de familie, en bleven de bewoners vaak gewoon zitten, ook lang nadat ze met pensioen gingen. Voor mensen als Van Luijtelaar betekent dat een woonsituatie die weinigen kunnen navertellen: een leven lang op en rond hetzelfde landgoed, eerst werkend, nu wonend.

Landelijk wonen, met alle gemakken van nu
Een landhuis aan de rand van Baarn, omgeven door bos en landgoed, oogt misschien afgelegen vergeleken met een woning midden in de stad. Toch is dat beeld inmiddels behoorlijk achterhaald. Boodschappen worden net zo makkelijk thuisbezorgd als in de Soester binnenstad, pakketjes vinden zonder moeite hun weg naar een landelijke brievenbus, en wie ‘s avonds ontspanning zoekt, hoeft er al helemaal niet meer voor de deur uit. Een film of serie op een streamingdienst, een potje gamen, of een kijkje bij een nieuwe online casino: het is allemaal net zo goed toegankelijk vanaf een rietgedekt landhuis als vanaf een flat in het centrum. De afstand tot de stad zegt tegenwoordig weinig meer over hoeveel er digitaal binnen handbereik ligt.

Een stukje geschiedenis dat doorleeft
Het verhaal van Van Luijtelaar en Regterschot is op zichzelf klein: twee mannen die na hun pensioen gewoon zijn blijven wonen waar ze altijd al woonden. Maar het zegt wel iets over hoe nauw de geschiedenis van Paleis Soestdijk verweven is met de mensen die er dagelijks werkten, vaak onopgemerkt door het grote publiek dat vooral de koninklijke bewoners kent. Terwijl het paleis zelf zijn weg zoekt naar een nieuwe toekomst, met exposities, evenementen en een langzame renovatie, blijft een handvol oud-medewerkers gewoon wonen op een steenworp afstand van de plek waar ze hun werkzame leven doorbrachten.