Straf voor Soester voor dienst bij Kriegsmarine

SOEST Het boek 80 jaar bevrijding is een aanvulling op de boeken en publicaties die eerder verschenen zijn over de Tweede Wereldoorlog in Soest en Soesterberg. Het is als themanummer uitgegeven door de Historische Vereniging Soest-Soesterberg. Er staan tal van niet eerder gepubliceerde gegevens in, vaak gebaseerd op persoonlijke herinneringen.

Door Jan van Steendelaar

Net als alle voorgaande boeken geeft 80 jaar bevrijding geen compleet beeld val alles wat zich in de oorlogsjaren in de gemeente en met inwoners van de gemeente Soest in Indië heeft afgespeeld. Er komen nog steeds nieuwe verhalen aan het licht. Zoals over het lidmaatschap van de Landstorm en dienst nemen bij de Kriegsmarine.

VADER TOCH BIJ HET RECHTE EIND

,,Als een jongeman 21 jaar is, heeft zijn vader altijd ongelijk als hij iets zegt. Wanneer hij 25 jaar is erkent hij dat zijn vader toch wel eens ooit gelijk had. En wanneer hij de 30 heeft bereikt en zelf getrouwd is, komt hij eindelijk tot de conclusie dat zijn vader het toch altijd bij het rechte eind heeft gehad.” Dit zei de procureur-fiscaal in zijn requisitoir tegen een 23-jarige Soester. Hij moest zich voor het Bijzonder Gerechtshof in Utrecht verantwoorden voor zijn dienstneming in oorlogstijd bij de Kriegsmarine. De opmerking van de procureur sloeg op het feit dat de verdachte tegen het advies van zijn ouders in zich in september 1943 bij de Kriegsmarine had gemeld.

GOED OPGELEIDE KRACHT

De Soester was destijds leerling aan de Zeevaartschool in Amsterdam en de Duitsers konden een goed opgeleide kracht goed gebruiken. De jongeman werd tewerkgesteld op een konvooischip op de Oostzee, een marineschip dat de taak had om koopvaardij- en transportschepen te beschermen tegen aanvallen van vijandelijke onderzeeërs, vliegtuigen en oppervlakteschepen. Hij deed zijn werk in de ogen van de Duitsers blijkbaar zo goed, dat hij zelfs tot stuurman werd gepromoveerd.

GEVANGEN GENOMEN

Het zeemanschap van de Soester heeft de Duitse nederlaag echter niet kunnen voorkomen. In het voorjaar van 1945 werd hij door de geallieerden in het Duitse Cuxhaven gevangen genomen. Uiteindelijk werd hij in vrijheid gesteld en keerde hij terug naar Nederland. Hier werd hij opnieuw gevangen gezet. In augustus 1947 moest hij voor het Bijzonder Gerechtshof verantwoording afleggen voor zijn besluit om naar de Duitse kant over te stappen. ,,En daarvoor werkzaamheden te verrichten met als doel de Duitse overwinning en totale overheersing te behalen.”

Dat doel werd niet bereikt. Evenals talloze andere overlopers werd de Soester veroordeeld tot een gevangenisstraf van vier jaar met aftrek van voorarrest en ontzetting uit alle burgerrechten voor de duur van zijn leven.

(In een volgende aflevering het verslag van een rechtszaak tegen een Soester die tot de Landstorm toetrad. Hij werd veroordeeld tot een straf die twee keer zo hoog was als die voor dienstneming bij de Kriegsmarine.)