Voedselbos van Hartman open voor publiek tijdens Open Tuinendag in Soest

15 juni 2026 om 17:00 Natuur en milieu

SOEST Waar de één geniet van een strak gemaaid gazon, laat de ander juist bloemen, struiken en fruitbomen door elkaar groeien. Op zaterdag 20 juni openen negen tuinliefhebbers in Soest-Zuid hun tuin voor publiek tijdens de jaarlijkse Open Tuinendag van Groei & Bloei. Nieuw dit jaar is de deelname van een voedselbos, een bijzondere vorm van tuinieren waarbij natuur en voedselproductie hand in hand gaan.

Door Mathilde Hoogland

Tussen 11.00 en 16.00 uur kunnen bezoekers gratis een route langs negen verschillende tuinen volgen. Volgens Groei & Bloei variëren de deelnemende tuinen van kleurrijke siertuinen tot bos- en parktuinen. Iedere tuin heeft zijn eigen karakter en laat zien hoe verschillend tuinieren kan zijn. Een opvallende nieuwkomer is het voedselbos van Ton en Marianne Hartman. Tussen de weilanden in staat hun voedselbos, waar inmiddels een grote verscheidenheid aan bomen, struiken, kruiden en groenten groeit.

DOORDACHT SYSTEEM ACHTER VOEDSELBOS

Het idee ontstond nadat Marianne in aanraking kwam met het concept van voedselbossen, haar man Ton aanvaarde het idee aarzelend. ,,Ik heb destijds een cursus gevolgd in België om er alles over te leren. Dat sprak mij enorm aan”, vertelt Marianne. Twee jaar geleden begonnen Ton en Marianne met de aanleg van hun eigen voedselbos. Waar bezoekers misschien een wilde tuin verwachten, blijkt achter de verschillende planten een doordacht systeem schuil te gaan.

Het principe is dat er eigenlijk geen stukje grond onbenut blijft

NATUUR NABOOTSEN

Een voedselbos bestaat officieel uit zeven verschillende lagen. Van hoge bomen en lage bomen tot struiken, kruiden, wortelgewassen, klimplanten en bodembedekkers. Het doel is om de natuur zoveel mogelijk na te bootsen. ,,Het principe is dat er eigenlijk geen stukje grond onbenut blijft”, legt Ton uit. ,,In een gewone moestuin zie je vaak kale stukken aarde. In een voedselbos probeer je juist alles te laten samenwerken.”

SPITTEN VERSTOORT HET SYSTEEM

Rondom het voedselbos zijn windhagen geplaatst met veertien soorten inheemse struiken. Deze trekken vogels en insecten aan die helpen bij de natuurlijke bestrijding van plagen. Ook is er een poel aangelegd die volgens Ton zorgt voor extra warmte rondom bepaalde gewassen. Opvallend is dat er niet wordt gespit. Volgens de eigenaren speelt het bodemleven een belangrijke rol: ,,In de grond zit een enorm netwerk van schimmels en bacteriën dat samenwerkt met de wortels van planten en bomen. Als je gaat spitten verstoor je dat systeem. Daarom laten wij de grond zoveel mogelijk met rust.” Om de bodem gezond te houden gebruiken ze een dun laagje compost of schapenwol. ,,Het helpt om vocht vast te houden en voedt de grond.” Waar sommige tuiniers onkruid direct verwijderen, kijken Ton en Marianne daar anders naar. ,,Bloemen tussen de bomen zijn juist belangrijk voor de bestuiving. Het hoeft niet allemaal picobello gemaaid te zijn.”

Mensen mogen gerust rondlopen en vragen stellen, we willen vooral laten zien hoe wij het aanpakken

INSPIREREN EN INFORMEREN

Tijdens de Open Tuinendag hopen de eigenaren vooral bezoekers te inspireren en informeren. Bij vrijwel iedere boom en struik hangt een bordje met uitleg over de plant, inclusief de Nederlandse en Latijnse naam. ,,Mensen mogen gerust rondlopen en vragen stellen”, zegt Marianne. ,,We willen vooral laten zien hoe wij het aanpakken.” Volgens haar hoeft een voedselbos bovendien niet groot te zijn. ,,Je kunt op twee vierkante meter al een voedselbosje maken met bijvoorbeeld een appelboom, wat bessenstruiken en meerjarige kruiden.”

OVERZICHT VAN DE ROUTE 

De Open Tuinendag wordt jaarlijks georganiseerd door Groei & Bloei. Bezoekers kunnen op zaterdag 20 juni tussen 11.00 en 16.00 uur gratis deelnemen. Bij monumentenboerderij Het Gagelgat aan de Birkstraat 107 is een overzicht verkrijgbaar van alle deelnemende tuinen en informatie over het voedselbosproject. Voor Ton en Marianne is deelname vooral een kans om hun enthousiasme te delen. ,,Een goede tuin kan ook zonder bestrijdingsmiddelen”, zegt Ton. ,,Hopelijk gaan mensen naar huis met nieuwe ideeën voor hun eigen tuin.”