Klassenfoto uit oorlogstijd leidt tot documentaire over joodse kinderen in Soest en Baarn

1 mei 2026 om 09:19 Historie

SOEST De NOS heeft de documentaire ‘De laatste klassenfoto’ gemaakt naar aanleiding van een bijzondere klassenfoto met joodse kinderen uit Baarn en Soest. Deze kinderen mochten vanaf september 1941 niet meer samen met niet-joodse kinderen naar school, in het kader van de anti-joodse maatregelen van de bezetter. 

Verschillende leerlingen hebben de oorlog overleefd door onderduik. Sommigen van hen zijn zelfs nu nog in leven. In de documentaire vertellen twee van de nog levende leerlingen, Max en Juliette, het verhaal van wat er met hen in de oorlog is gebeurd. En heel bijzonder: zij ontmoeten elkaar weer, bijna 85 jaar later. 

VERRADEN

De leerlingen kregen les van juffrouw Anna de Liever uit Nijkerk. Deze joodse lerares heeft vanaf het najaar 1941 tot het voorjaar van 1943 lesgegeven. De leerlingen kregen eerst les in verschillende huiskamers en later in een leslokaal in het Nutsgebouw in Baarn. Uiteindelijk moest de lerares onderduiken, maar helaas werd zij verraden. Anna de Liever werd vermoord in Sobibor, 21 jaar oud.

De klassenfoto is afkomstig van Rosel Philip uit Canada, die vroeger in Soest woonde. Zij gaf de foto via haar Baarnse onderduikgevers aan het comité Joods Monument Baarn (in 2016). Op de foto staan achttien kinderen, maar er hebben meer kinderen in de klas gezeten. 

IDENTITEITEN ACHTERHAALD

Door uitgebreid onderzoek van Inge Pastoor (comité Joods Monument Baarn) samen met Heleen Joosse (auteur Joden in Soest) en Chris Leeda (archiefmedewerker) is de identiteit van bijna alle achttien kinderen op de foto achterhaald. Het gaat om vier kinderen uit Soest en dertien kinderen uit Baarn. Van één jongetje is nog niet met zekerheid bekend wie hij is en de zoektocht naar hem is nog gaande. 

OP TELEVISIE

Inge Pastoor nam in de zomer van 2025 het initiatief om met NOS-documentairemakers in gesprek te gaan over de foto. Dit leidde uiteindelijk tot de documentaire De laatste klassenfoto die op 4 mei op NPO2 wordt uitgezonden (20.35 - 21.11 uur). Via BVN.tv  (de tv zender van de NPO voor Nederlandstaligen in het buitenland) is de documentaire eveneens te zien op 4 mei vanaf 21.05 uur. 

REACTIES

Mogelijk zijn er kijkers die een kind op de foto herkennen of nog herinneringen hebben? Reacties zijn welkom op nietvergeten@joodsmonumentbaarn.nl of via telefoonnummer 0655702591.